Your browser is not supported for the Live Clock Timer, please visit the Support Center for support.
Do góry

Masz firmę? Pamiętaj o BHP

Pozyskanie klientów, zatrudnienie odpowiednio wykwalifikowanych pracowników, osiąganie zysków – na tych aspektach skupiają się pracodawcy od pierwszych chwil założenia działalności. Niestety z doświadczenia wiem, że w natłoku wielu obowiązków na nich ciążących zapomina się o elementarnych zagadnieniach ujętych w Kodeksie pracy. Znam kilkunastu pracodawców, którzy w pierwszych miesiącach istnienia firmy zostali ukarani przez organy kontrolne wysokimi mandatami za niedopełnienie obowiązków w dziedzinie bhp. A dlaczego? Bo ustawa Kodeks pracy wyraźnie wskazuje, że za stan bezpieczeństwa i higieny pacy odpowiedzialność ponosi pracodawca (art. 207).

Ale zacznijmy od początku. Kodeks pracy powstał w 1974 roku. Jest aktem normatywnym stanowiącym zbiór przepisów regulujących prawa i obowiązki zarówno pracowników, jak i pracodawców. Szczegółowe wytyczne w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy zawiera Dział X, w którym znajdziemy między innymi informacje dotyczące obowiązkowych szkoleń dla pracodawcy i pracowników.

Trzeba podkreślić, że pracodawca powinien spełniać wszelkie wymagania nałożone przez ustawę. Przede wszystkim musi dołożyć wszelkich starań, by chronić zdrowie i życie swoich pracowników. Może to osiągnąć dzięki zapewnieniu bezpiecznych i higienicznych warunków pracy, w szczególności powinien na bieżąco reagować, jeśli warunki pracy się pogarszają lub nie są zgodne z wytycznymi ujętymi w przepisach prawnych. Z drugiej strony Kodeks stanowi, że pracownik musi posiadać dostateczną znajomość przepisów oraz zasad bhp (art. 2373 § 1).

 

 

W tym miejscu powstaje pytanie, jak na grunt firmy przełożyć ogólne zapisy kodeksowe. Nierealnym byłoby zapoznanie się ze wszystkimi aktami prawnymi związanymi z prawem pracy. Jak więc w sposób najbardziej przystępny pozyskać niezbędną wiedzę, by dopełnić formalnych obowiązków ujętych w kodeksie? Najprostszym sposobem jest zorganizowanie szkolenia w dziedzinie bhp, podczas którego zarówno pracodawca, jak i pracownicy dowiedzą się, jakie prawa im przysługują i jakie obowiązki ich dotyczą.

Celem powszechnie obowiązującego systemu szkoleń bhp jest przygotowanie pracownika do bezpiecznego wykonywania pracy. Zasadniczym warunkiem prawidłowo przeprowadzonego szkolenia jest odbycie go przed dopuszczeniem do wykonywania pracy. Niestety statystyki wypadkowe prowadzone przez Główny Urząd Statystyczny oraz Państwową Inspekcję Pracy wskazują jednoznacznie, że do wypadków (w tym również śmiertelnych) dochodzi nierzadko w pierwszym dniu pracy.

Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 27 lipca 2004 r. w sprawie szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. Nr 180, poz. 1860 ze zm.) wyróżniamy następujące szkolenia bhp: wstępne (składające się z dwóch instruktaży – ogólnego i stanowiskowego) oraz okresowe. Szkolenie wstępne odbywają nowo zatrudnieni pracownicy oraz praktykanci i uczniowie przebywający w firmie na praktykach. Najogólniej mówiąc, pierwszy instruktaż przeprowadza pracownik służby bhp lub osoba upoważniona przez pracodawcę posiadająca odpowiednią wiedzę, umiejętności oraz ukończone szkolenie okresowe bhp. W czasie minimum 3 godzin lekcyjnych (135 minut) należy zapoznać pracownika z podstawowymi przepisami bhp i regulaminami wewnętrznymi w tej dziedzinie, zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy obowiązującymi w firmie oraz sposobami udzielania pierwszej pomocy w razie wypadku. Po odbyciu instruktażu ogólnego pracownik powinien udać się do pracodawcy lub wytypowanej przez niego osoby kierującej pracownikami w celu odbycia instruktażu stanowiskowego. Osoby przeprowadzające instruktaż powinny posiadać odpowiednie kwalifikacje i doświadczenie zawodowe oraz znajomość metod prowadzenia takiego instruktażu. Przekazanie informacji na temat zagrożeń występujących na stanowisku pracy oraz sposobu wykonywania jej w sposób bezpieczny wcale nie jest zadaniem łatwym. Tym bardziej, że czas trwania instruktażu, określony we wspomnianym rozporządzeniu, wynosi minimum 8 godzin lekcyjnych (a w przypadku pracowników administracyjno-biurowych – minimum 2 godziny).

Zdaniem inspektorów Państwowej Inspekcji Pracy gros wypadków przy pracy jest efektem źle prowadzonych instruktaży stanowiskowych. A zatem bardzo ważny jest dobór instruktora, który w sposób zrozumiały nauczy pracownika, jak prawidłowo i bezpiecznie zachowywać się na nowym stanowisku pracy.

Integralną częścią szkolenia wstępnego jest przedstawienie pracownikowi informacji na temat zagrożeń na stanowisku pracy, możliwych skutków ich negatywnego oddziaływania oraz sposobu ich ograniczania lub eliminacji. Wymienione zagadnienia powinny zostać spisane w dokumencie zwanym ryzykiem zawodowym (art. 226 Kp), które należy udostępniać pracownikom i okresowo aktualizować.

 

 

Odbycie instruktażu ogólnego i stanowiskowego pracownik potwierdza podpisem w karcie szkolenia wstępnego, którego wzór określa rozporządzenie. Tym samym cykl szkolenia wstępnego mamy zakończony. Kiedy zatem przychodzi czas na przeprowadzenie szkolenia okresowego bhp, którego celem jest aktualizacja i ugruntowanie nabytej wiedzy i umiejętności?

Dla pracodawców oraz osób kierujących pracownikami należy je zorganizować do 6 miesięcy od dnia objęcia stanowiska, dla pozostałych pracowników do 12 miesięcy. Jest to czas maksymalny, co oznacza, że szkolenie okresowe możemy przeprowadzić w dowolnym czasie nieprzekraczającym wskazanego w rozporządzeniu terminu.

Częstotliwość odbywania szkoleń okresowych jest ściśle określona w rozporządzeniu, na przykład pracowników zatrudnionych na stanowiskach administracyjno-biurowych należy szkolić nie rzadziej niż raz na 6 lat, inżynieryjno-technicznych nie rzadziej niż raz na 5 lat, robotniczych nie rzadziej niż raz na 3 lata (a w przypadku wykonywania prac szczególnie niebezpiecznych – minimum raz na 12 miesięcy). Pracodawców i osoby kierujące pracownikami szkolimy nie rzadziej niż raz na 5 lat.

Szkolenia mogą być prowadzone przez pracodawców lub firmy zewnętrzne. Odbywają się w czasie pracy i na koszt pracodawcy.

 

 

W tym miejscu warto nawiązać do art. 304 i art. 3041 Kodeksu pracy. Jest w nich mowa o konieczności zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy osobom fizycznym, które wykonują pracę na innej podstawie niż stosunek pracy, osobom prowadzącym działalność gospodarczą oraz studentom i uczniom nie będącym pracownikami. Ponadto te osoby obowiązane są przestrzegać podstawowych obowiązków dotyczących bhp ujętych w art. 211 Kp (w tym brać udział w szkoleniach bhp) w zakresie określonym przez pracodawcę.

Dział XIII Kodeksu, a w szczególności art. 283, określa katalog wykroczeń związanych z bhp, za które pracodawca może zostać ukarany karą grzywny w wysokości od 1000 zł do 30 000 zł.

Reasumując, warto znać obowiązki ciążące zarówno na pracodawcy, jak i na pracownikach od pierwszych dni działania firmy. Za niedopełnienie wykonania podstawowych zadań w dziedzinie bhp przepisy prawa przewidują kary pieniężne, co może wpłynąć negatywnie nie tylko na kondycję finansową firmy, ale również na jej odbiór w oczach klientów. Niestety doświadczenia zbierane przez firmy ubezpieczeniowe jednoznacznie wskazują, że po wystąpieniu poważnych wypadków przy pracy (ciężkich, śmiertelnych) lub awarii technologicznych (wynikających z niedopełnienia obowiązku zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy) wiele firm utraciło zaufanie swoich kontrahentów i musiało zakończyć działalność. Dlatego warto zawczasu zainteresować się wszelkimi aspektami związanymi z prowadzeniem firmy, w tym szczególnie z przepisami prawa pracy.

 

 

Źródło zdjęć: pexels.com

Od 50 lat zajmuje się problematyką bezpieczeństwa i higieny pracy. Doświadczenie zawodowe zdobywał w kraju i za granicą. Pracował jako inspektor pracy w Głównym Inspektoracie Pracy oraz dyrektor Departamentu Kontroli w Ministerstwie Pracy i Polityki Socjalnej. Autor wielu książek, broszur i ...