Your browser is not supported for the Live Clock Timer, please visit the Support Center for support.
Do góry

Insulinooporność – czy można ją pokonać?

Insulinooporność to zaburzenie charakteryzujące się obniżoną wrażliwością organizmu na działanie insuliny, czyli hormonu odpowiedzialnego za regulację poziomu cukru we krwi. Nieleczona może doprowadzić do rozwoju cukrzycy typu 2 lub innych poważnych chorób, w tym chorób układu sercowo-naczyniowego. W grupie ryzyka znajdują się zwłaszcza osoby z nadwagą i otyłością. Przy insulinooporności organizm słabo reaguje na prawidłowe ilości insuliny, w efekcie czego zaczyna produkować coraz więcej tego hormonu.

 

Insulinooporność jest częścią składową zespołu metabolicznego, określanego jako grupa zaburzeń, które zazwyczaj występują jednocześnie u jednej osoby i są ze sobą ściśle powiązane. Należą do nich otyłość, nadciśnienie tętnicze, a także zaburzenia metabolizmu triglicerydów i cholesterolu, czy też poziom glukozy we krwi na czczo, który jest równy lub wyższy niż 100 mg/dl.

 

Występowanie insulinooporności ma często podłoże genetyczne. Organizm produkuje wtedy hormon o nieprawidłowej budowie, a zjawisko to nazywane jest zespołem zmutowanej insuliny. Niska wrażliwość na insulinę może być efektem nadmiaru hormonów działających przeciwstawnie do insuliny. Należą do nich między innymi:kortyzol(zespół Cushinga)glukagonhormon wzrostu(akromegalia), jak równieżhormonytarczycyprzy nadczynności tarczycy orazparathormonodpowiedzialny za pierwotną nadczynność przytarczyc iandrogeny.

 

Na ryzyko rozwoju insulinooporności w szczególności narażone są osoby zmagające się z nadwagą i otyłością. Nadmiar tkanki tłuszczowej prowadzi do obniżenia wrażliwości na działanie insuliny przez produkowanie substancji hormonalnych, które działają przeciwstawnie do insuliny albo też hamują efekty jej działania. Ponadto bezpośrednie wydzielanie do krwi tak zwanychwolnych kwasów tłuszczowych (WKT) również nie sprzyja prawidłowej reakcji organizmu na działanie insuliny. Następstwem tego jest wykorzystanie przez organizm nadmiaru zgromadzonych substancji jako źródła energii, a poziom niespalanej w tkankach glukozy we krwi wzrasta. To zaś powoduje kolejny wyrzut insuliny.

 

Prawdopodobieństwo zachorowania na insulinooporność rośnie wraz z wiekiem. Jest ona też często wynikiem otyłości brzusznej diagnozowanej głównie u mężczyzn. W kręgu ryzyka znajdują się osoby nieaktywne fizycznie, preferujące wysokokaloryczna dietę. Zaburzenie to ma związek również z nadużywaniem alkoholu, paleniem tytoniu, przyjmowaniem niektórych leków, w tym leków o działaniu diabetogennym takich jak: glikokortykosteroidy, inhibitory proteazy HIV, diuretyki diazydowe, a także tabletki antykoncepcyjne, diuretyki pętlowe, blokery kanału Ca. Rzadziej związana jest z ciążą.

 

Insulinooporność może doprowadzić do chorób układu sercowo-naczyniowego, głównie miażdżycy, jak również niealkoholowego stłuszczenia wątroby, zespołu policystycznych jajników u kobiet mających skłonność genetyczną do tego zaburzenia. Nieprawidłowo wysoki poziom insuliny znacznie obciąża trzustkę i obniża jej wydolność, co może skutkować rozwojem cukrzycy typu 2.

Odnotowano różne sposoby przebiegu zaburzenia insulinooproności. Jednym z nich jest sposób utajony. Pozostałe najczęściej związane są z zaburzeniami gospodarki węglowodanowej, podwyższeniem poziomu cholesterolu we krwi, a także znacznym zwiększeniem stężenia trójglicerydów we krwi, otyłością typu androidalnego, nadciśnieniem tętniczym oraz zwiększeniem stężenia kwasu moczowego we krwi.

 

W badaniu mającym potwierdzić zaburzenie insulinooporności pacjentowi podaje się glukozę i obserwuje reakcję organizmu. Istotne znaczenie mają: wydzielenie insuliny, szybkość regulacji poziomu cukru we krwi oraz szybkość wchłaniania glukozy przez tkanki. Innym badaniem jest badanie krwi, z której określa się stężenie glukozy oraz insuliny i przy użyciu odpowiedniego wzoru, wylicza się wskaźnik insulinooporności (HOMA-IR). Pozostałe badania to między innymimetoda klamry metabolicznej, która wyznacza parametr GIR, czyli prędkość wlewu glukozy. Polega ona na jednoczesnym podawaniu pacjentowi glukozy oraz insuliny w kroplówce. Ta metoda uważana jest za najskuteczniejszą w określeniu realnego stopnia insulinooporności.

W leczeniu zaburzenia stosuje się leki zawierające metforminę. Istotne znaczenie ma również zmniejszenie masy ciała u pacjentów z rozpoznanym zaburzeniem IO. Jeśli źródłem jej są przyjmowane leki, lekarz może spróbować zamienić je na inne. W przypadkach kiedy wrażliwość na insulinę jest wynikiem nadmiaru hormonów działających przeciwstawnie do insuliny, trzeba zastosować odpowiednie leczeniew celu ich obniżenia.

 

Kluczowe znaczenie w walce z IO ma odpowiednia dieta oparta na niskim indeksie glikemicznym. Przede wszystkim należy ograniczyć produkty zawierające cukry proste, w tym: słodycze, ciasta, soki owocowe, cukier, suszone owoce, a także słodkie surowe owoce takie jak: winogrona, banany,mango. Owoce można spożywać łącząc je z produktami zawierającymi tłuszcz, na przykład jogurt z tartym jabłkiem i włoskimi orzechami. Wskazane są produkty pełnoziarniste: gruboziarniste kasze, razowe pieczywo, mąka pełnoziarnista, brązowy ryż, jak również surowe i gotowane warzywa z wyjątkiem gotowanej marchwi, pietruszki, buraków, dyni i ziemniaków. Niewskazane są wszelkie produkty przetworzone, w tym żywność typu fast food, wędliny słabej jakości, parówki, pasty kanapkowe, gotowe sosy i sałatki. Zawierają one sporo tłuszczu, a także ukryty cukier, który niepotrzebnie stymuluje trzustkę. Dozwolone są ryby, jaja i nabiał (mleko w małych ilościach). Przy insulinooporności można jeść też orzechy. Posiłki powinno sie spożywać nie częściej niż co cztery, a nawet co pięć godzin. Nie wolno podjadać pomiędzy nimi. Dozwolona jest jedynie woda. Regularne,niewielkie posiłki uchronią organizm od dużych wyrzutów insuliny. Poziom cukru ustabilizuje się, a chorzy zauważą przypływ energii i związane z tym dobre samopoczucie.

 

Źródło zdjęć: pexels

Absolwentka Instytutu Dziennikarstwa i Nauk Politycznych Uniwersytetu Warszawskiego na Wydziale Mediów i Komunikowania Społecznego, a także Studiów Podyplomowych w dziedzinie Redakcji Językowej Tekstu. Ukończyła również Autorską Szkołę Muzyki Rozrywkowej i Jazzu na kierunku ...