Your browser is not supported for the Live Clock Timer, please visit the Support Center for support.
Do góry

Dna moczanowa – jak poprawić jakość życia chorego

Kiedyś chorowali na nią królowie, dzisiaj cierpi na nią wielu ludzi, jednak zawsze dotykała ona bogate społeczeństwa. W przeciwieństwie do reumatoidalnego zapalenia stawów charakterystycznego dla płci żeńskiej, dna jest typowo męską chorobą. Mężczyźni zazwyczaj odżywiają się gorzej niż kobiety, nie dbają o jakość spożywanych posiłków, również częściej spożywają napoje alkoholowe. To głównie mężczyzn dotyka otyłość brzuszna oraz cukrzyca. W wielu przypadkach wystąpienie dny zależy od leków, które muszą oni stosować częściej niż kobiety. Dna moczanowa z grupy chorób reumatycznych stanowi około 5% wszystkich przypadków zapalenia stawów. Polega ona na odkładaniu się kryształków kwasu moczowego w stawach, jak również w tkankach otaczających staw oraz w miąższu nerek. Wynikiem tego jest pojawiający się ostry stan zapalny, a wraz z nim silny ból, zaczerwienienie i opuchnięcie.

 

Ryzyko dny moczanowej wzrasta wtedy, gdy poziom kwasu moczowego przekracza 7 mg/dl. W celu zdiagnozowania pacjenta należy wykonać badanie krwi. Pozwoli to na ustalenie, jaka ilość kwasu moczowego pozostaje we krwi i krąży w organizmie. Wysokie stężenie kwasu moczowego może być przyczyną chorób układu sercowo-naczyniowego. Osoby, u których pojawiły się napady dny moczanowej, powinny przebadać się pod kątem nadciśnienia tętniczego oraz cukrzycy. Warto też zbadać poziom cholesterolu. W przypadku bólów zamostkowych zaleca się badanie echokardiograficzne i próbę wysiłkową. Przy dużym stężeniu kwasu moczowego należy włączyć leczenie farmakologiczne. Szacuje się, że u około 5 milionów Polaków stężenie kwasu moczowego wynosi powyżej 7 mg/dl, podczas gdy wzrost stężenia o 1 mg/dl w organizmie pacjentów z wysokim ryzykiem sercowo-naczyniowym zwiększa śmiertelność aż o 39%.

 

Typowym objawem dla rozpoznania dny moczanowej są nagłe, silne bóle w okolicy charakterystycznych stawów: śródstopno-paliczkowego palucha, stawu kciuka, palców rąk czy nadgarstka, bywa, że dna atakuje ramię. Podczas napadu dny występuje gorączka, a także rumień i świąd wokół zaatakowanego chorobą miejsca. Przyczyną bólu jest nagromadzenie się na małym obszarze skrystalizowanego moczanu sodu, który nie znajduje ujścia, przez co nierzadko przebija przez skórę tworząc zmiany guzowate. Mogą to być ogromne guzy w okolicach stawów lub w kręgosłupie, gdzie stan zapalny uciska nerwy i powoduje silny ból. W najgorszych przypadkach pojawiają się one w obrębie miąższowych narządów wewnętrznych takich jak płuca i wątroba.

 

Przyczyną wystąpienia dny moczanowej może być podłoże genetyczne. Wadliwe geny prowadzą do zaburzeń w pracy enzymu – oksydazy ksantynowej, która zawiera w centrum aktywnym jony molibdenu i żelaza, utlenia hipoksantynę do ksantyny, a następnie powoduje rozpad puryn do kwasu moczowego wydalanego u ludzi wraz z moczem. Zaburzenie pracy tego enzymu podnosi poziom puryn i kwasu moczowego, prowadzi do jego krystalizacji i powstawania moczanu sodu, czyli soli kwasu moczowego. Jest to tak zwana dna endogenna. Dnę moczanową powodują też inne czynniki, których efektem jest nieprawidłowe wydalanie kwasu moczowego z organizmu człowieka. Kryształy moczanu mogą wytwarzać się również w narządach niezwiązanych z układem ruchu, takich jak: płuca, rzadziej w sercu, czy w kręgosłupie.

Rozpoznanie dny moczanowej wiąże się z objawami klinicznymi zapalenia stawów. Nie zawsze jednak podwyższony poziom kwasu moczowego w surowicy współistnieje z takimi objawami. Dlatego aby zdiagnozować to schorzenie, nie należy kierować się jedynie podwyższonym poziomem kwasu moczowego. Istotne znaczenie ma zbadanie płynu stawowego pacjenta z podejrzeniem dny. Specjalista reumatolog musi stwierdzić obecność kryształów kwasu moczowego w pobranym płynie lub złogów kryształów w tkankach, w których powstają tzw. guzki dnawe. Czynnikiem ryzyka rozwoju dny moczanowej jest też hiperurykemia.

 

Źle zdiagnozowana dna moczanowa jest często mylona z reumatoidalnym zapaleniem stawów. Dotyczy to głównie kobiet w starszym wieku. U wszystkich chorych z ostrym napadem dny moczanowej właściwe leczenie sprowadza się do złagodzenia bólu i niesprawności wynikających z ostrych stanów zapalnych. Pacjentom przepisuje się niesteroidowe leki przeciwzapalne, podawane w dużych ilościach. Kuracja nie może być krótsza niż 7-10 dni. W czasie jej trwania chory musi przyjmować leki zmniejszające stężenie moczanów. Badania obserwacyjne metod niefarmakologicznych takich jak unikanie spożywania alkoholu i zastosowanie odpowiedniej dla schorzenia diety w znacznym stopniu zmniejszają stężenie moczanów w surowicy, nie wystarczą jednak do opanowania rozwiniętej już dny moczanowej. Powikłaniem dny moczanowej może być kamica nerkowa.

 

W przypadku silnego bólu dny moczanowej podaje się kolchicynę, która przerywa krystalizację moczanu sodu w stawie jest to lek doustny. Ulgę przynoszą zimne okłady chorego stawu, a ręka lub noga objęta stanem zapalnym powinna być u niesiona. Dna moczanowa podobnie jak większość chorób metabolicznych jest chorobą nieuleczalną, a jedynie zaleczaną. Dna współwystępuje z takimi chorobami jak: cukrzyca, nadciśnienie, choroby serca, czy podwyższony cholesterol, ponieważ czynniki rozwoju tych chorób są bardzo podobne.

 

Na dne moczanową cierpieli między innymi: Jan III Sobieski, Zygmunt III Waza, Zygmunt Stary, Karol Darwin, Benjamin Franklin, czy też Winston Churchill. Występowanie tego schorzenia ma ścisły związek z dietą bogatą w puryny. Są to związki, rozkładające się do kwasu moczowego, naturalne, które wchodzą w skład komórek naszego ciała. Ich zadaniem jest budowanie ludzkiego DNA jednak im jest ich więcej, tym więcej kwasu moczowego. Każdego dnia zjadamy je w przygotowanych posiłkach. Ich przewaga znajduje się w produktach bogatych w białko. Niewskazany jest nadmiar spożywania czerwonego mięsa, tłustych potraw, podrobów, w tym wątróbki, nerek. Również roślin strączkowych: fasoli, bobu, soji, a także alkoholu i cukru. Chory musi być świadomy, że nadmierne spożywanie alkoholu, a także mięsa, owoców morza i napojów słodzonych cukrem znacząco zwiększa stężenie moczanów w surowicy. Wśród zaleceń znajduje się odpowiednie nawodnienie oraz redukcja masy ciała.

 

Produkty zmniejszające ryzyko wystąpienia dny moczanowej to produkty mleczne takie jak: mleko, mleko zsiadłe, kefiry, maślanki, twarogi, również warzywa i owoce zawierające duże ilości witaminy C (kapusta, pomidory, kalafiory, chrzan, wszystkie owoce jagodowe, cytrusowe, a także owoce dzikiej róży). W diecie chorego świetnie odnajdą się: cebula, buraki, ogórki, korzeń pietruszki, rzodkiew, kalarepa, brukiew, seler, jabłka, śliwki, gruszki, morele, brzoskwinie, melony, winogrona, czereśnie, wiśnie, rodzynki. Chude mięso w ograniczonych ilościach. Osobom dotkniętym dną moczanową zaleca się picie wody z cytryną, która rozcieńcza stężenie kwasu moczowego i rozpuszcza puryny. Kawa natomiast, choć jej nadmiar nie jest wskazany, zmniejsza ryzyko wystąpienia dny moczanowej.

 

Źródło zdjęć: pexels

Absolwentka Instytutu Dziennikarstwa i Nauk Politycznych Uniwersytetu Warszawskiego na Wydziale Mediów i Komunikowania Społecznego, a także Studiów Podyplomowych w dziedzinie Redakcji Językowej Tekstu. Ukończyła również Autorską Szkołę Muzyki Rozrywkowej i Jazzu na kierunku ...