Your browser is not supported for the Live Clock Timer, please visit the Support Center for support.
Do góry

Anoreksja – choroba, która wyniszcza i zabija

Anoreksja należy do zaburzeń odżywiania, prowadzących do drastycznego spadku masy ciała. Nieleczona staje się przyczyną śmierci. U jej podłoża leży głęboki kryzys emocjonalny, ponieważ podobnie jak bulimia ma ona ścisły związek z problemami o podłożu psychicznym. Leczenie anoreksji jest trudne i długotrwałe, a terapii wymaga i ciało, i psychika osoby chorej. Jak szybko zorientować się, że dzieje się coś niepokojącego, jak skłonić do terapii? Jak wzmacniać nasze nastoletnie dzieci i jakich wychowawczych błędów unikać, by nie narażać ich na wystąpienie anoreksji?

 

Przyczyny anoreksji są złożone. Przypuszcza się, że istotne znaczenie mają predyspozycje genetyczne, które jednak same w sobie nie powodują rozwoju zaburzenia. Jadłowstręt psychiczny jest często silnie związany z trudnościami radzenia sobie z wyzwaniami czy zmianami w okresie dojrzewania. Na rozwój choroby wpływają też konflikty istniejące w danej rodzinie, jak również w szkole. Anoreksja nervosa nierzadko pojawia się w okresie adolescencji i pokwitania. Ogromny wpływ na jej rozwój mają istotne czynniki społeczne, takie jak promowany w mediach model szczupłej sylwetki kobiecej, kult ciała i urody. Należy podkreślić, że jadłowstręt psychiczny pojawia się też bez uchwytnych czynników wyzwalających i może dotykać prawidłowo funkcjonujące rodziny.

 

Do głównych objawów anoreksji należy zniekształcony obraz własnego ciała. Chore w skrajny sposób przeceniają znaczenie wagi oraz kształtu i wyglądu swojej sylwetki. Ta choroba karmiona jest obsesją na punkcie utraty znacznej ilości kilogramów bez określenia granicy. W codziennym życiu u osób dotkniętych anoreksją zauważa się ograniczanie ilości spożywanych pokarmów do bardzo niewielkich posiłków, często składających się z kilku plasterków ogórka bądź połówki jajka. Chore nierzadko forsują ciało intensywną gimnastyką, tańcem, nieustannym ruchem, nie dając sobie chwili na odpoczynek. Wszystkie te działania mają pomóc w spaleniu kalorii i szybszej utracie niezadowalającej wagi. Ponadto pochłaniają ogromne ilości środków przeczyszczających, odwadniających i odchudzających, a w niektórych przypadkach dochodzi też do prowokowania wymiotów.

 

Anoreksja skupia się na zachowaniach związanych z ciągłym i obsesyjnym kontrolowaniem obrazu własnego ciała. Osoby z tym zaburzeniem żyją pod presją przeglądania się w lustrze, częstego ważenia i mierzenia się, co ma potwierdzić, że udaje się utrzymać szczupłą sylwetkę. Z chorobą wiąże się przede wszystkim duża utrata masy ciała. BMI wynosi 17,5 kg/m2, a nawet mniej. Pomagają w tym również leki obniżające apetyt. Pojawia się lęk przed otyłością. Kolejnym skutkiem takich działań są towarzyszące zaburzenia hormonalne obejmujące przysadkę, nadnercza i gonady, co w przypadku kobiet często prowadzi do zatrzymania miesiączkowania. Możliwe są także zmiany w stężeniu hormonu wzrostu, kortyzolu, insuliny oraz hormonów tarczycy. Jeśli początek choroby wystąpił przed okresem pokwitania, dojrzewanie płciowe zatrzymuje się.

 

 

Utrata kontroli nad odchudzaniem jest bardzo niebezpieczna, ponieważ ciągnie za sobą wiele zagrożeń dla zdrowia, a nawet może doprowadzić do śmierci. Chory nie ma świadomości z konsekwencji takiego trybu życia. Skoncentrowaniu na chorobie towarzyszy nieustający lęk przed przytyciem, unikanie posiłków, chowanie i wyrzucanie jedzenia oraz ignorowanie uwag osób bliskich. Anorektyczki zaczynają się izolować od otoczenia, zamykają w sobie. Wychudzone nadal twierdzą, że są za grube i nie przerywają głodówki. Jadłowstręt psychiczny zauważony przez osoby żyjące w otoczeniu chorego daje szansę podjęcia próby leczenia, a proces od ustalenia rozpoznania do wyleczenia trwa średnio od pięciu do sześciu lat. Pacjentki leczone i kontrolowane często popadają w stany depresyjne, obsesje. W niektórych przypadkach pojawiają się objawy somatyczne związane z zaburzeniami wodno-elektrolitowymi. Są to między innymi: odwodnienie, omdlenia, a nawet obrzęk mózgu. Włosy osłabiają się i wypadają, a w innych miejscach na ciele pojawia się nadmierne owłosienie.

 

Rozpoznanie zburzenia stawia się w oparciu o dokładny wywiad osób pochodzących ze środowiska pacjentki, a także od niej samej. Następnie wykonuje się szereg badań przedmiotowych, laboratoryjnych krwi, elektrokardiografię (EKG), jak również zważenie i zmierzenie chorej. Diagnostykę i leczenie anoreksji powinien prowadzić lekarz psychiatra, wspólnie z innymi specjalistami. internistą, endokrynologiem i ginekologiem, a przede wszystkim psychoterapeutą.

 

Leczenie chorych to bardzo długi i żmudny proces. Chorym uświadamia się konieczność zaakceptowania prawidłowej masy ciała i dążenie do jej osiągnięcia przez zwiększenie liczby przyjmowanych kalorii. Istotne znaczenie ma pełne zaangażowanie w proces leczenia rodziny chorego. Wsparcie, łagodność i asertywność są kluczem do osiągnięcia pożądanych rezultatów terapii.

Opanowanie somatycznych konsekwencji anoreksji wiąże się z wyrównaniem niedoborów płynowych i elektrolitowych oraz zaburzeń kardiologicznych. W przypadku stanu zagrożenia życia pacjentkę umieszcza się w szpitalu, w oddziale internistycznym, a nie psychiatrycznym.

 

Do behawioralnych metod postępowania zalicza się pobyt chorej w szpitalu z pozbawieniem jej wszelkich „przywilejów” takich jak: odwiedziny bliskich, samodzielne wyjścia, czy też korzystanie z telefonu komórkowego. Są one przywracane jako nagrody za przyrost masy ciała i współpracę. Wczesne postępowanie może polegać na uzupełnianiu niedoborów żywieniowych. Kolejny krok obejmuje pomoc chorej w tolerowaniu, utrzymaniu lub odzyskiwaniu należnej masy ciała. Jest to zalecane zwłaszcza w przypadku dzieci i młodzieży, u których długie okresy niedowagi są bardzo szkodliwe dla wzrostu i rozwoju.

 

Innym sposobem może być leczenie ambulatoryjne, z czasowym zaakceptowaniem niskiej masy ciała, ale pod warunkiem, że jest ona stabilna i stale kontrolowana. W procesie leczenia istotne znaczenie mają techniki motywacyjne, jak również psychoedukacja i dążenie do zrozumienia problemu, a nie jedynie zwalczanie jego skutków. Wysoka motywacja pacjentki jest bezwzględnym warunkiem do rozpoczęcia terapii i od tego zależy jej powodzenie. Zajęcia mogą być indywidualne bądź grupowe. Ogromną rolę ma też farmakoterapia, która podczas występowania stanów depresyjnych pomaga w walce z zaburzeniem przez podawanie chorym odpowiednich leków.

 

Źródło zdjęć: pexels

Absolwentka Instytutu Dziennikarstwa i Nauk Politycznych Uniwersytetu Warszawskiego na Wydziale Mediów i Komunikowania Społecznego, a także Studiów Podyplomowych w dziedzinie Redakcji Językowej Tekstu. Ukończyła również Autorską Szkołę Muzyki Rozrywkowej i Jazzu na kierunku ...